bip 900facebookyoutube
aktualnosci

edukacja

Education czyli Edukacja

Redakcja kwartalnika naukowego EDUKACJA zaprasza do lektury wydania specjalnego EDUKACJA. An interdisciplinary approach. W najnowszym tomie naszego pisma prezentujemy anglojęzyczne wersje najciekawszych artykułów opublikowanych w EDUKACJI w latach 2015–2016. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Nasi ludzie w ECVET

Agata Poczmańska i Wojciech Stęchły zostali powołani do grupy ekspertów ECVET, czyli europejskiego systemu akumulowania i przenoszenia osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym.  Więcej
14937240 1221050324585067 8258527157774036378 n

Uczniowie do władzy

Sejm dzieci i młodzieży obraduje tylko jeden dzień w roku. Tutaj jest opcja na bardziej regularną formę nacisku na Annę Zalewską. MEN ogłosił nabór do drugiej kadencji Rady Dzieci i Młodzieży Rzeczypospolitej Polskiej przy Ministrze Edukacji Narodowej.
Żeby znaleźć się w tym gronie trzeba spełniać kilka warunków: mieć odpowiedni wiek (13-21 lat), być uczniem gimnazjum lub szkoły ponadgimnazjalnej, wypełnić odpowiednie papiery i przesłać je do Ministerstwa Edukacji Narodowej. Więcej
DSC 0023

Wiele zrobiliśmy, ale wiele przed nami

Jesteśmy na półmetku naszego zadania, czyli wsparcia pierwszego etapu wdrażania Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Dlatego spotkaliśmy się z naszymi partnerami, żeby przedyskutować to co się wydarzyło przez ostatnie prawie półtora roku i jakie mamy plany na przyszłość. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Seminarium informacyjne dla podmiotów zainteresowanych włączeniem kwalifikacji rynkowych do ZSK.

Jak przygotować wniosek o włączenie kwalifikacji rynkowej do ZSK? Jak opisać efekty uczenia się wymagane dla kwalifikacji? Co to jest Polska Rama Kwalifikacji i jak z niej korzystać? Jak odbywa się przypisanie poziomu PRK do kwalifikacji? Na te i inne pytania związane z ZSK odpowiedzą eksperci Instytutu Badań Edukacyjnych podczas bezpłatnego seminarium informacyjnego. Więcej
ewaster

W piątek IBE na zielono – spotkanie „Green skills in Poland”

Na co dzień segregujemy śmieci, zbieramy baterie i nakrętki, oszczędzamy prąd, a najczęściej przyjeżdżamy do pracy rowerem lub komunikacją miejską. A tak poza tym bierzemy udział w międzynarodowych projektach, które pomagają Matce Ziemi. Tym razem zapraszamy w piątek na spotkanie „Green skills in Poland. Promotional and networking event", Więcej
DSC 0042m

Goście z Azerbejdżanu

To między innymi w Baku dokonała się przemiana Cezarego Baryki z „Przedwiośnia”. Teraz być może role się odwrócą. Do Polski przyjechała delegacja z Azerbejdżanu, aby podpatrywać nasz system szkolnictwa wyższego. Więcej
koniec szkoly

Numerki na świadectwach? To poziom kwalifikacji.

Uczniowie odebrali dzisiaj świadectwa szkolne, na nich po raz pierwszy pojawił się napis PRK, a obok niego cyfra. To dość ważna informacja, która informuje na jakim poziomie są kwalifikacje posiadacza tego dokumentu. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Dziękujemy za ostatnie dwa lata!

Po raz ostatni zebrała się Rada Naukowa Instytutu Badań Edukacyjnych w dotychczasowym składzie. Była to okazja, żeby podziękować ekspertom za wkład w pracę IBE. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Kwalifikacje telekomunikacyjne po angielsku

Co powinien wiedzieć sprzedawca usług komunikacyjnych? Czego możemy oczekiwać od inspektorów nadzoru czy serwisantów sieci?
Tego można się dowiedzieć z najnowszego raportu Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, który jest poświęcony sektorowej ramie w telekomunikacji. Tym razem przedstawiamy raport w wersji angielskojęzycznej.
Ten sam raport mamy też w wersji polskojęzycznej.

Przemoc w polskiej szkole – jak naprawdę wygląda

Około 10 proc. polskich uczniów jest systematycznie dręczonych, przemoc werbalna jest powszechna. Lecz wbrew medialnym doniesieniom skala przemocy w polskiej szkole nie wzrasta – wynika z analizy Instytutu Badań Edukacyjnych, w której podsumowano dotychczasowe badania i dane.

Co naprawdę wiemy dziś o przemocy w polskiej szkole? Na to pytanie spróbował odpowiedzieć Instytut Badań Edukacyjnych. Przeanalizował wyniki badań prowadzonych w kraju i za granicą. Co z nich wynika?

Dręczenie również elektroniczne

W analizie IBE opisano wiele form przemocy, której doświadczają dziś uczniowie w szkołach (nie tylko w Polsce).
Uwagę zwrócono zwłaszcza na dręczenie, które jest systematycznym stosowaniem przemocy wobec ucznia lub uczennicy. Jest ono szczególnie niebezpieczne, gdyż ten długotrwały proces zostawia trwały ślad w psychice ofiar na całe życie. Przytoczono również nowe zjawisko, jakim stała się agresja elektroniczna czyli tzw. cyberbulling – długotrwałe nękanie z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

W raporcie wyliczono m.in. zachowania zaliczane do cyberbullingu, z którymi stykają się także polscy uczniowie (Pyżalski, 2012, s. 126-128): flaming (agresywna wymiana zdań, np. na czacie lub w ramach grupy dyskusyjnej), prześladowanie - ang. harassment (regularne przesyłanie nieprzyjemnych wiadomości do ofiary za pomocą elektronicznych kanałów komunikacji), kradzież tożsamości - ang. impersonation (podszywanie się pod ofiarę), upublicznianie tajemnic - ang. outing (udostępnianie prywatnych materiałów ofiary np. zdjęć), śledzenie - ang. cyberstalking (inwigilacja ofiary i nękanie jej niechcianymi komunikatami), happy slapping (prowokowanie lub atakowanie innej osoby i dokumentowanie wydarzenia w postaci zdjęć lub filmu oraz upublicznienie nagrań lub zdjęć w Internecie), poniżenie - ang. denigration (upublicznienie poniżających, nieprawdziwych informacji lub materiałów na temat ofiary), wykluczenie - ang. exclusion (celowe usunięcie z listy kontaktów internetowych lub niedopuszczenie do niej ofiary), agresja techniczna (działania przeciwko sprzętowi komputerowemu ofiary bardziej niż przeciwko samej ofierze).

Przemoc po polsku

Z analizy dotychczasowych badań dotyczących polskich szkół wynika, że dzieci narażone są na cały wachlarz zachowań agresywnych – od wyzwisk, przez wykluczanie z grupy po kradzieże i pobicia.

Największym problemem krajowych szkół jest agresja werbalna. Z nią uczniowie stykają się najczęściej. Druga w kolejności jest agresja relacyjna (rozpowszechnianie szkodzących uczniowi kłamstw, wykluczenie, odtrącenie przez innych).

Wykres. Ofiary różnych typów agresji (doświadczyli danego typu agresji co najmniej raz), w podziale na chłopców i dziewczęta. Źródło – opracowanie własne na podstawie: (Komendant-Brodowska et al., 2011a, s.6)
przemoc wykres1

W polskich szkołach chłopcy znacznie częściej niż dziewczęta stają się ofiarami różnych rodzajów agresji. Jedynie w przypadku agresji relacyjnej i cyfrowej dziewczęta nieznacznie częściej niż chłopcy twierdzą, że doświadczają takich zachowań.

Szczególnie wyraźna jest różnica jeśli chodzi o agresję fizyczną. Odsetek chłopców, którzy dość często się biją jest zwykle trzy razy większy niż odsetek dziewcząt. I jest to specyfika ogólna, nie tylko polska. Nasz kraj nie wyróżnia się także jeśli chodzi o samo uczestnictwo uczniów w bójkach.

Wykres. Odsetek 11-, 13- i 15-letnich chłopców i dziewcząt, którzy w ciągu ostatnich miesięcy brali udział w co najmniej trzech bójkach – porównanie wyników dla Polski i dla ogółu badanych krajów. Źródło: opracowanie własne na podstawie HBSC
przemoc wykres2

Z oszacowań dotyczących dręczenia wynika, że dotyka to ok. 10 proc. polskich uczniów. Jak sprawdzono w badaniach HBSC w roku szkolnym 2009/2010 z ofiary dręczenia można było uznać (dręczeni co najmniej dwa-trzy razy w miesiącu w ciągu ostatnich kilku miesięcy):
•    wśród 11-latków: 14% uczniów (10% dziewcząt i 17% chłopców)
•    wśród 13-latków: 11% uczniów (8% dziewcząt i 14% chłopców)
•    wśród 15-latków: 7% uczniów (5% dziewcząt i 8% chłopców) (Mazur & Małkowska-Szkutnik, 2011, s.155)

Skala dręczenia w polskich szkołach jest przeciętna w porównaniu do niemal 40 krajów lub regionów sprawdzane w badaniach HBSC.

Podobne dane przyniosło badanie wykonane na zlecenie koordynatora polskiego programu „Szkoła bez przemocy”. Wynika z niego, że 10 proc. polskich uczniów jest ofiarami dręczenia.

Wykres. Odsetek uczniów, którzy w ciągu ostatnich kilku miesięcy byli ofiarami dręczenia co najmniej dwukrotnie – chłopcy w wieku 11, 13 i 15 lat. Porównanie międzynarodowe. Źródło: opracowanie własne na podstawie raportu HBSC 2009/2010; (Currie et al., 2012, s. 185-190)
przemoc wykres3

Wykres. Odsetek uczniów, którzy w ciągu ostatnich kilku miesięcy byli ofiarami dręczenia co najmniej dwukrotnie – dziewczęta w wieku 11, 13 i 15 lat. Porównanie międzynarodowe. Źródło: opracowanie własne na podstawie raportu HBSC 2009/2010; (Currie et al., 2012, s. 185-190)
przemoc wykres4

Jak wskazują eksperci IBE, choć okazjonalnie w mediach pojawiają się informacje o zwiększaniu się przemocy w polskich szkołach, nie znajduje to potwierdzenia w faktach. Różne badania potwierdzają brak trendu wzrostowego, a w przypadku starszej młodzieży szkolnej można mówić nawet o spadku skali problemu.

Badania prowadzone w latach 1997, 2003 i 2007 wskazują na stabilność lub nawet nieznaczne zmniejszenie skali agresji i przemocy w szkołach. Z kolei na podstawie badań „Szkoła bez przemocy” przeprowadzonych w 2006 i 2011 r. (uczniowie od IV klasy szkoły podstawowej do III ponadgimnazjalnej) nie stwierdzono znaczących zmian skali większości rodzajów agresji w szkołach.

- Choć z pewnością to, że nie można mówić o nasileniu problemów, może cieszyć, to należy zauważyć, że brak zmian oznacza również, że w ostatnich latach nie nastąpiła poprawa sytuacji polskich uczniów i nadal spora część uczniów doświadcza na porządku dziennym agresji werbalnej” – zaznacza jednak w raporcie autorka analizy IBE. - Około jeden na dziesięciu uczniów spotkał się w szkole z agresją fizyczną i podobną skalę zjawiska obserwujemy w przypadku agresji materialnej (kradzieże). Również problem przemocy systematycznej nie maleje. Co najmniej kilka procent uczniów jest regularnie dręczona przez swoich szkolnych kolegów. Z pewnością dane te powinny skłaniać do namysłu nad wprowadzeniem nowych metod profilaktyki w polskich szkołach, bazując na przykładach skutecznych działań zagranicznych – wskazuje.

Straszne gimnazja? To w podstawówkach jest gorzej

Zgodnie z obiegową opinią gimnazja są pod względem przemocy najgorszym typem szkół. Jak się okazuje i to medialne mniemanie nie ma związku z rzeczywistością. Bowiem w największym stopniu przemoc szkolna dotyczy uczniów szkół podstawowych, mniejsza jest jej skala w gimnazjach, a jeszcze mniejsza w szkołach ponadgimnazjalnych.

Gimnazja przodują jedynie jeśli chodzi o przemoc elektroniczną (badanie „Szkoła bez Przemocy” z 2011 r.). Doznała jej co najmniej raz jedna czwarta gimnazjalistów, a wśród uczni szkół podstawowych i szkół ponadgimnazjalnych – mniej niż jedna piąta.

Wykres. Ofiary agresji i przemocy różnych typów wg etapu edukacji: szkoły podstawowe (IV-VI klasa), gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z badania (Komendant-Brodowska et al., 2011b)
przemoc wykres5

Różne typy szkół ponadgimnazjalnych różnią się też skalą występującej w nich agresji. Licea ogólnokształcące są pod tym względem miejscami bezpieczniejszymi niż technika, licea profilowane i szkoły zawodowe. W ostatnim typie skala agresji jest największa. Także w szkołach zawodowych poziom agresji w opiniach uczniów się nie zmienił, gdy w innych szkołach deklarowano jego zmniejszenie (badania w latach 1998 i 2010).

Z polskich badań wyłoniono też zestaw cech uczniów, którzy są bardziej narażeni na dręczenie w szkole. To dzieci, które mogą liczyć na mniejsze wsparcie społeczne. Mają więcej wrogów niż przyjaciół, którzy mogliby się za nimi wstawić. Mogą też liczyć na mniejsze wsparcie rodzin, kolegów i koleżanek (również np. w odrabianiu lekcji). Ich rodzice mają słaby kontakt ze szkołą.

Pobierz informację - PDF

Pełen raport na temat badań - Agresja i przemoc szkolna

MEN
MRR
MNiSW
 
CKE
ORE
GUS
 
PTE
 
OSKKO
 
SIO/CIE
 
 
 COPYRIGHT ©  INSTYTUT BADAŃ EDUKACYJNYCH 2010-2012