bipKanał IBE na YouTubelinkedin grtwiter grKonto IBE na FB

AKTUALNOŚCI


 

Instytut Badań Edukacyjnych

Aplikuj do szkoły doktorskiej i badaj system edukacji

Instytut Badań Edukacyjnych wspólnie ze Szkołą Doktorską Nauk Społecznych „Academia Rerum Socialium” UMK uruchamia interdyscyplinarne studia doktoranckie – Toruńską Szkołę Nauk o Społeczeństwie, Edukacji, Nauce i Technologii (TSN SENT). O przyjęcie na studia i stypendium mogą ubiegać się osoby zainteresowane badaniami nad systemem edukacji i szkolnictwem wyższym oraz studiami nad społeczną rolą nauki i technologii. Więcej
design thinking icopx

Instytut Badań Edukacyjnych został członkiem EBSN

European Basic Skills Network (EBSN) to sieć zrzeszająca instytucje działające na rzecz rozwoju umiejętności podstawowych osób dorosłych, której celem jest współpraca między państwami oraz wspieranie rozwoju polityki edukacyjnej w zakresie umiejętności podstawowych. Więcej
design thinking icopx

Edukacyjni praktycy o innowacyjnych rozwiązaniach dla szkolnictwa

Już w połowie sierpnia będziemy mogli posłuchać o nowatorskich rozwiązaniach edukacyjnych podczas serii webinariów, objętych patronatem przez kwartalnik “Edukacja” oraz Instytut Badań Edukacyjnych. Zachęcamy do udziału! Więcej
Crosscut ico

Zapraszamy na konferencję projektu CROSSCUT

Już 29 sierpnia w Sèvres pod Paryżem odbędzie się międzynarodowa konferencja podsumowująca trzy lata projektu CROSSCUT. W międzynarodowym gronie ekspertów omówione zostaną wyniki badań na temat nauczania międzyprzedmiotowego m.in. w Polsce. Więcej
path2integrity ico

Ekspertki IBE na pierwszym sympozjum projektowym Path2Integrity

Na początku lipca w Kilonii odbyło się pierwsze sympozjum projektu Path2Integrity poświęcone kwestii rzetelności naukowej i interdyscyplinarnego podejścia w nauczaniu etyki badawczej. Instytut Badań Edukacyjnych reprezentowała na nim Dr Agnieszka Dwojak-Matras, kierownik projektu w Polsce, oraz członkinie zespołu projektowego: Dr Agnieszka Koterwas i Dr Katarzyna Kalinowska-Sinkowska. Więcej
narzedzia artyku ikonal

Badanie preferencji studentów na rynku pracy

Na początku sierpnia ukazał się raport ze studenckich badań śląskich studentów i studentek na rynku pracy w Metropolii Górnośląsko-Zagłębiowskiej. Partnerem badania był Instytut Badań Edukacyjnych, a w raporcie znalazła się wypowiedź jednego z doradców regionalnych IBE na temat Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Więcej
wyniki badanKdKpracownia testow new

POLECAMY


 

  • Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 1ZINTEGROWANA STRATEGIA UMIEJĘTNOŚCI | Strategia określa zapotrzebowanie na dane umiejętności, ich dostępność, a także metody przewidywania zapotrzebowania na umiejętności, ich kształtowanie i rozwój, dostosowywanie do potrzeb rynku pracy i gospodarki, skuteczne zastosowanie oraz system zarządzania i koordynacji. Więcej

     
  • browser 512ZINTEGROWANY REJESTR KWALIFIKACJI | Publiczny rejestr, w którym znajdują się informacje o kwalifikacjach nadawanych w Polsce. Obecnie w rejestrze dostępne są tzw. kwalifikacje pełne, które zdobywa się w systemie oświaty lub szkolnictwa wyższego, oraz tzw. kwalifikacje rynkowe. Więcej  
  • PIRLS2016smallPIRLS 2016 | Międzynarodowe Badanie Postępów Biegłości w Czytaniu | Polscy czwartoklasiści są w światowej czołówce pod względem wyników osiąganych w czytaniu. W badaniu PIRLS 2016 polskich czwartoklasistów wyprzedziły tylko dwa kraje: Rosja i Singapur. Więcej  
  • niepełnosprawniRAPORT O SYTUACJI ZAWODOWEJ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI | Raport mierzy skuteczność działań aktywizacyjnych PFRON oraz prezentuje diagnozę sytuacji społeczno-zawodowej absolwentów szkół wyższych. Więcej  
  • losy absolwentowBADANIE LOSÓW ABSOLWENTÓW | Instytut Badań Edukacyjnych monitoruje sytuację edukacyjno-zawodową absolwentów i młodych dorosłych. Celem tych działań jest lepsze dopasowanie kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy oraz przygotowanie rozwiązań pozwalających na systematyczne monitorowanie losów absolwentów szkół zawodowych. Więcej  
  • New TIMSS2019 LogoTIMSS 2019 | Międzynarodowe Badanie Wyników Nauczania Matematyki i Nauk Przyrodniczych | W pierwszej połowie 2018 roku na próbie 36 szkół podstawowych z terenu trzech województw przeprowadzony został pilotaż badania TIMSS 2019. W badaniu uczestniczą również rodzice badanych uczniów, nauczyciele matematyki i przyrody oraz dyrektorzy szkół. Więcej  
  • PISA2018PISA 2018 | Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów | Badanie przeprowadzono w ponad 220 szkołach i wzięło w nim udział ponad 6300 uczniów urodzonych w roku 2002. Uczniowie rozwiązywali zadania z interpretacji tekstu czytanego, matematyki, przedmiotów przyrodniczych oraz umiejętności ekonomicznych. Więcej  
  • logorefernetnewREFERNET  |   ReferNet to sieć instytucji, której celem jest zbieranie informacji i monitorowanie zmian w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) w państwach członkowskich UE oraz Islandii i Norwegii. Więcej

     
  • logoPath2Integrity  |  Rzetelność naukowa stanowi integralną część innowacyjności, rozwoju i poprawy jakości miejsc pracy. Projekt Path2Integrity zamierza wspierać formalne i nieformalne metody uczenia rzetelności naukowej i przyczynić się do stworzenia kultury uczciwości badawczej. Więcej

Szkoła samodzielnego myślenia - raport o tym, jak uczniowie radzą sobie z umiejętnościami złożonymi

Co ma wspólnego interpretacja wiersza na lekcji języka polskiego z umiejętnościami wykorzystywanymi w pracy przez ekonomistów czy lekarzy? Na którym poziomie nauczania uczniowie rozwijają najszybciej umiejętność samodzielnego myślenia? W jakich typach szkół najłatwiej znaleźć miłośników matematyki? Tego i innych danych o umiejętnościach złożonych uczniów dowiedzieć się można z raportu dydaktyków z Instytutu Badań Edukacyjnych przygotowanego na podstawie badania „Szkoła samodzielnego myślenia”

Badaniem objęto ok. 10 tys. uczniów z 350 wylosowanych szkół z całej Polski. Jego głównym celem była ocena uczniów w zakresie umiejętności złożonych z języka polskiego i matematyki, podkreślanych w podstawie programowej Badanie dotyczyło tylko wybranych umiejętności zdobywanych w trakcie szkolnej edukacji. Jego istotą było sprawdzenie, w jakim stopniu uczniowie opanowują i rozwijają sprawność samodzielnego rozwiązywania problemów, jak sobie radzą ze zrozumieniem treści przekazu, jak poszukują dróg rozwiązania problemu, jak sami formułują wypowiedź, jak argumentują i uzasadniają swoje stanowisko.

Badanie przeprowadzono w grudniu 2011 r., wśród uczniów trzech etapów edukacyjnych (klasa IV szkoły podstawowej, klasa I gimnazjum oraz pierwsza i ostatnia klasa szkół ponadgimnazjalnych). Uczniowie uczestniczący w badaniu uczyli się według tzw. starej podstawy programowej. Wprawdzie uczniowie klasy I gimnazjum rozpoczęli naukę w gimnazjum według nowej podstawy, to badanie przeprowadzano zaledwie w trzecim miesiącu ich nauki.

W raporcie zaprezentowano zarówno wyniki testów z języka polskiego i matematyki, jak i wyniki badań kontekstowych, charakteryzujących środowisko szkolne i domowe uczniów, ich drogę edukacyjną oraz postawy związane z uczeniem się języka polskiego i matematyki.

Cele badania

Nowa podstawa programowa opisuje konkretne efekty uczenia, które powinni osiągnąć uczniowie na zakończenie kolejnych etapów edukacyjnych. Oprócz wymagań szczegółowych, podstawa kładzie nacisk na rozwijanie przez uczniów umiejętności złożonych, określonych w wymaganiach ogólnych. W kontaktach z innymi ludźmi i w trakcie rozwiązywania problemów dnia codziennego nieodzowne są takie umiejętności jak:

    • • zrozumienie tekstu,
    • • interpretowanie tekstu,
    • • wyrażanie własnych myśli,
    • • prezentacja swojego stanowiska,
    • • analiza sytuacji,
    • • odrzucanie nieistotnych warunków i uwzględnianie ważnych dla rozwiązywanego problemu,
    • • wybór właściwego modelu matematycznego,
    • • wyciąganie wniosków z przesłanek,
    • • podawanie argumentacji i rozumienie argumentacji innych.

Celem badania była ocena tego rodzaju umiejętności uczniów.

Duże różnice poziomu opanowania umiejętności

Wyniki badania „Szkoła samodzielnego myślenia” wskazują na wyraźne różnice w poziomie opanowania umiejętności rozwiązywania problemów na poszczególnych etapach edukacyjnych, zarówno w przypadku zadań z matematyki, jak i z języka polskiego. Generalnie im wyższy etap edukacyjny, tym lepiej radzili sobie uczniowie, choć nie dotyczy to uczniów z zasadniczych szkół zawodowych.

Największe różnice widoczne były między IV klasą szkoły podstawowej a I klasą gimnazjum. W przypadku języka polskiego widoczna jest ona m.in. w zakresie umiejętności pozyskiwania informacji z różnych tekstów, rozumienia całości tekstu, jak również w zakresie umiejętności tworzenia tekstu, argumentacji i interpretacji.

Niepokojąco słabo na każdym etapie nauczania wypadła umiejętność uzasadniania rozwiązania (zadania z matematyki) i wnioskowania (np. na podstawie informacji zawartych w tekście na lekcjach języka polskiego). Należy pamiętać, że badanie przeprowadzono w 2011 r. i objęci nim uczniowie nie uczyli się jeszcze według nowej podstawy programowej. Można jednak przypuszczać, że ta słabość nauczania umiejętności z zakresu języka polskiego i matematyki jest wciąż obecna w szkolnym nauczaniu także i dziś.

Nauczyciele o umiejętnościach uczniów

Na różnice w poziomie opanowania umiejętności uczniów wskazywali także nauczyciele badanych uczniów. Nauczyciele ze szkół podstawowych wyżej oceniali poziom kompetencji uczniów. W kolejnych etapach edukacyjny, oceny te były bardziej surowe.  Dosyć dobrze nauczyciele oceniali wiedzę i umiejętności rachunkowe uczniów. Znacznie gorzej było z umiejętnościami związanymi z wykorzystaniem i tworzeniem informacji, modelowaniem matematycznym czy użyciem i tworzeniem strategii.

Wiarę w możliwości swoich uczniów w największym stopniu zadeklarowali nauczyciele szkół podstawowych. To oni częściej niż nauczyciele uczący na wyższych etapach edukacyjnych uważali, że należy uczniom pozwolić na poszukiwanie własnych sposobów rozwiązywania zadań i doceniać ucznia, który rozwiązał zadanie inną metodą niż zaprezentowana na lekcji. Jeśli deklaracje nauczycieli zestawi się z osiągnięciami uczniów po drugim etapie edukacji, to widać zależność między deklarowanym optymizmem uczących a osiąganymi efektami.

Problemy z rozwiązywaniem problemów

Wyniki badania dostarczyły interesujących obserwacji dotyczących sposobu rozwiązywania problemów przez uczniów.

W szkole uczącej według starej podstawy programowej myślenie twórcze ulegało stopniowemu wypieraniu, a uczniowie stosowali wyuczone narzędzia, nawet w sytuacjach, gdy było to nieracjonalne lub nieekonomiczne. Widoczne było to na przykładzie zadań matematycznych w gimnazjum. Wprowadzenie narzędzi matematycznych do rozwiązywania zadań określonego typu i ich intensywne ćwiczenie powodowało, że myślenie uczniów często stawało się usztywnione i uczniowie dość mechanicznie podchodzili do stawianych problemów.

Ilustracją tego problemu w uczeniu się języka polskiego może być interpretacja tekstu poetyckiego. Wielu uczniów było bezradnych wobec tego wyzwania. Na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum częste były wypowiedzi jednozdaniowe lub kilkuzdaniowe, będące ledwie próbą sformułowania hipotezy interpretacyjnej.

Umiejętności interpretacyjne były już znacznie wyższe w szkole ponadgimnazjalnej, było to jednak często okupione bądź zbyt dużą dowolnością interpretacyjną i nadawaniem wierszowi znaczeń w nim nieobecnych, bądź schematyzmem. Częściej jednak nauka interpretacji oznaczała nie tyle kształcenie sprawności w rozwiązywaniu problemów, ile podsuwanie schematów i gotowych wzorów.

Podobnie jest w przypadku matematyki. Uczniowie nie potrafili oderwać się od schematycznego, rutynowego myślenia. Zazwyczaj całą swoją uwagę skupiali na przypomnieniu sobie schematu rozwiązania zadania, a nie na analizie przedstawionego problemu i określeniu zależności między wielkościami danymi i poszukiwanymi.

Czy wprowadzenie zmian w podstawie programowej i egzaminach zewnętrznych, pomogło przezwyciężyć te słabości? Optymistyczne są pod tym względem wyniki badania PISA 2012. W zdecydowanej większości obejmowało ono ten sam rocznik uczniów, którzy trzy lata wcześniej rozpoczynali naukę w gimnazjum według nowej podstawy programowej i uczestniczyli w badaniu Szkoła Samodzielnego Myślenia. Wiele z konkretnych, zdiagnozowanych w badaniu problemów jest jednak z pewnością wciąż obecna w szkolnej edukacji - można mieć nadzieję, że wyniki badania pomogą nie tylko zwrócić uwagę na problemy, ale też przyczynić się do ich rozwiązywania w praktyce szkolnej.

Pobierz informację prasową w formacie docx, pdf  [0,2 MB]

Pobierz raport ze strony eduentuzjasci.pl pdf [2,4 MB]

logo srodekMIiRmnisw logotyp
CKE
ORE
GUS
 
PTE
 
OSKKO
 
SIO/CIE
 
 COPYRIGHT ©  INSTYTUT BADAŃ EDUKACYJNYCH 2010-2018