bip 900facebookyoutube
aktualnosci

Instytut Badań Edukacyjnych

Kończymy misję w Macedonii

Przez ostatnie dwa lata byliśmy regularnymi gośćmi w Skopje. W tym tygodniu kończymy naszą misję. 10 października, w czasie konferencji zamykającej, podsumowaliśmy dokonania projektu realizowanego z ramach pomocy bliźniaczej (twinning), finansowanego ze środków Komisji Europejskiej. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Podnieś z nami jakość systemu

Pomóż nam opracować narzędzia diagnostyczne, wspierające pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Weź udział w naszym konkursie. Chcemy przygotować narzędzie, które będzie wykorzystywane na każdym etapie edukacyjnym w zakresie problematyki ucznia o specjalnych potrzebach edukacyjnych i ucznia młodszego. Na wnioski czekamy do 20 listopada. Więcej
praga ico

Praskie kwalifikacje

W tym wydarzeniu wezmą eksperci z siedmiu krajów, my występujemy w charakterze partnera. Mamy przyjemność zaprosić do udziału w międzynarodowej konferencji pt. "Including non-formal sector qualifications in the national qualifications framework - the experiences and solutions of 7 European countries", która odbędzie się 9 listopada 2017 roku w Pradze. Więcej
konf info

O przyszłości ZSK rozmawialiśmy w Warszawie

Zintegrowany System Kwalifikacji to kwalifikacje dla każdego. Tymi słowami dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych, dr Piotr Stankiewicz otworzył naszą ogólnopolską konferencję, skierowaną do osób zainteresowanych rozwojem ZSK. Więcej
seminarium16 m

Goście z Estonii

Wymieniamy doświadczenia dotyczące nauczania matematyki, podstaw programowych i mierzenia umiejętności matematycznych. Gości w Instytucie Badań Edukacyjnych przywitał Dyrektor dr hab Piotr Mikiewicz. Więcej
ikonkaCEF

Wyjątkowe lekcje w kinie czas zacząć!

ak powstaje dubbing? Jak tworzy się efekty specjalne? Czym jest język filmu? A także jak bezpiecznie korzystać z Internetu? - Wystartowały „Lekcje w kinie” o tematyce filmowej i medialnej. Więcej
logokongresuikonka

Zaproszenie na Kongres Edukacja i Rozwój

W ramach IV Kongresu Edukacja i Rozwój zapraszamy dyrektorów szkół zawodowych wraz z nauczycielami i innymi pracownikami szkoły, a także kadrę placówek doskonalenia nauczycieli oraz centr kształcenia zawodowego i ustawicznego na specjalistyczny panel dotyczący edukacji zawodowej w którym wezmą udział eksperci IBE. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Konkurs na stanowiska w Szkołach Europejskich

Minister Edukacji Narodowej poszukuje kandydatów na stanowiska: 1. zastępcy dyrektora do spraw szkoły podstawowej i przedszkola w Szkole Europejskiej w Brukseli (Bruksela I), 2. kierownika Wydziału Matury Europejskiej w Biurze Sekretarza Generalnego  Więcej
edukacja

Education czyli Edukacja

Redakcja kwartalnika naukowego EDUKACJA zaprasza do lektury wydania specjalnego EDUKACJA. An interdisciplinary approach. W najnowszym tomie naszego pisma prezentujemy anglojęzyczne wersje najciekawszych artykułów opublikowanych w EDUKACJI w latach 2015–2016. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Nasi ludzie w ECVET

Agata Poczmańska i Wojciech Stęchły zostali powołani do grupy ekspertów ECVET, czyli europejskiego systemu akumulowania i przenoszenia osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym.  Więcej
wazne tematy

jezyki obcematematyka2

babel matematycznymali uczniowie

przyrodabep

polecamy
  • Podstawy programowe w zakresie przedmiotów przyrodniczychRaport Podstawy programowe przedmiotów przyrodniczych prezentuje porównanie miejsca i znaczenia kształtowania i rozwijania umiejętności posługiwania się metodą naukową w podstawach programowych przedmiotów przyrodniczych Anglii, Czech, Estonii, Finlandii i Francji. Więcej

     

     
  • ICILS 2013 Wyniki ICILS 2013 Uczniowie II klas gimnazjów w czołówce uczniów z najlepszymi wynikami w Międzynarodowym Badaniu Kompetencji Komputerowych i Informacyjnych (ICILS). IBE ogłosił wyniki badania ICILS, które mierzy gotowość uczniów do życia w „cyfrowej rzeczywistości”. Informacja prasowa

     
  • Narzędzia w działaniuRuszył nasz nowy program dla szkół gimnazjalnych. Zapraszamy nauczycieli języka polskiego, matematyki, języka angielskiego, historii, geografii, chemii, fizyki i biologii. Szczegóły na eduentuzjasci.pl/zadania.

     
  • 1-dzien-miesiac-rok-cykl-konferencji-dla-nauczycieliPierwszy dzień, tydzień, miesiąc i rok: wsparcie dla nauczycieli sześciolatków. Instytut Badań Edukacyjnych oraz Kuratoria Oświaty w: Olsztynie, Gdańsku, Bydgoszczy, Poznaniu i Wrocławiu organizują cykl konferencji dla nauczycieli sześciolatków. Więcej.

     

     
  • Raport o Stanie Edukacji 2013 - okładkaInstytut Badań Edukacyjnych opublikował czwarty raport o stanie edukacji: "Raport o stanie edukacji 2013. Liczą się nauczyciele". Opracowanie można pobrać ze strony eduentuzjasci.pl.

     
  • Badanie PIAAC - logoWyniki badania PIAAC ogłoszono 8 października 2013 w Brukseli. Tego samego dnia w Centrum Prasowym Foksal, przedstawiciele IBE zaprezentowali raport krajowy przygotowany przez badaczy z Instytutu. Zapraszamy do zapoznania się z raportem oraz informacją prasową.

     
  • Trafność metody edukacyjnej wartości dodanej - raport onlineZ przyjemnością informujemy, że ukazał się właśnie raport badawczy Trafność metody edukacyjnej wartości dodanej dla gimnazjów. Publikacja przedstawia wyniki badań w podłużnych zrealizowanych w gimnazjach w latach 2010-2012. Zapraszamy na stronę ewd.edu.pl

     
  • Nowoczesne technologie w edukacji włączającej.Nowoczesne technologie w edukacji włączającej.
    Polskie i międzynarodowe wyniki badań i praktyka. 
    Polecamy materiały z konferencji (prezentacje, materiały video), która odbyła się w listopadzie 2013. Zapraszamy na stronę eduentuzjasci.pl

     
  • Interaktywna mapa ośrodków pozaformalnej edukacji przyrodniczejInteraktywna mapa ośrodków pozaformalnej edukacji przyrodniczej zawiera bazę danych placówek oferujących zajęcia m.in. dla grup szkolnych to nowoczesne, stale aktualizowane narzędzie dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. Zapraszamy na stronę eduentuzjasci.pl

     
  • Biblioteczka Entuzjastów EdukacjiBiblioteczka Entuzjastów Edukacji. Syntetyczne, napisane przystępnym językiem opracowania tematyczne dla wszystkich entuzjastów edukacji - nauczycieli, uczniów, rodziców, działaczy samorządowych. Zapraszamy do "Publikacji" na stronie eduentuzjasci.pl

     
  • Uczymy myślenia. Zadania na lekcje z przedmiotów przyrodniczych. OkładkaPracownia Przedmiotów Przyrodniczych IBE oddała właśnie do rąk nauczycieli książkę Uczymy myślenia. Zadania na lekcje przedmiotów przyrodniczych. Publikacja zawiera przykłady zadań z kluczem odpowiedzi oraz szczegółowym omówieniem rozwiązania. Książkę można pobrać ze strony eduentuzjasci.pl.  
  • Baza Informacji o Badaniach EdukacyjnychBaza Informacji o Badaniach Edukacyjnych. Baza zawierająca opisy badań prowadzonych w obrębie różnych dyscyplin naukowych związanych z edukacją, również badania prowadzone w obrębie dydaktyk przedmiotowych. Zapraszamy na bibe.ibe.edu.pl

     
  • Baza Dobrych Praktyk - Baza Narzędzi Dydaktycznych Baza dobrych praktyk połączona z Bazą Narzędzi Dydaktycznych. Zbiór dobrych praktyk i zadań dla  nauczycieli, którzy dokładają starań, by nauka w szkole była coraz ciekawsza, Zapraszamy na bdp.ibe.edu.pl

     
  •  Szkolne Uwarunkowania Efektów Kształcenia to badanie, które dotyczy  związku między cechami środowiska szkolnego a efektywnością kształcenia w szkołach podstawowych.  Więcej na eduentuzjasci.pl  
  •  Badanie czasu i warunków pracy nauczycieli dało podstawy do pogłębionej analizy relacji łączących czas i warunki pracy z organizacją czasu własnego nauczyciela i organizacją pracy szkoły. Zapraszamy do zapoznania się z raportem oraz informacją prasową.

Ile naprawdę zamknięto szkół w Polsce

Gminy zlikwidowały blisko tysiąc szkół podstawowych. Powód? Ubyło uczniów. Na gimnazja demografia takiego wpływu nie miała. Instytut Badań Edukacyjnych podsumował zmiany sieci szkół w latach 2007–2012. To pierwsze takie zestawienie w kraju


Informacje o zamykanych szkołach od czasu do czasu rozgrzewają medialną dyskusję. Ale zwykle koncentrują się na jednostkowych przypadkach. Do tej pory nikt w Polsce nie zebrał pełnych danych na temat tego, ile rzeczywiście ubywa szkół, jak są przekształcane i ile powstaje nowych. Dzięki raportowi IBE jest jasna odpowiedź. Co z niej wynika?
– Przede wszystkim to, że skala likwidacji szkół przez samorządy w sprawdzonych przez nas latach 2007–2012 nie była tak wielka, jak można się  było spodziewać po doniesieniach mediów – mówi dr Jan Herczyński z Zespołu Analiz Średniookresowych IBE, który razem z Anetą Sobotką napisał raport „Diagnoza zmian w sieci szkół podstawowych i gimnazjów w Polsce 2007–2012”. – Warto dostrzec też, że samorządy w zdecydowanej większości bardzo racjonalnie podchodzą do organizacji sieci szkolnej na swoim terenie.

Ubyło podstawówek, przybyło gimnazjów
Jak zauważają badacze w raporcie główny powód zmiany w lokalnych sieciach szkolnych to po prostu brak uczniów. Ten problem dotyczy zwłaszcza terenów wiejskich. W ciągu pięciu analizowanych lat liczba uczniów szkół podstawowych zmalała o 9,1 proc., a liczba uczniów gimnazjów aż o ponad 20 proc.

Zmiana liczby uczniów szkół podstawowych w latach 2007–2012

siec szkol 1

 Znalazło to odzwierciedlenie w sieci szkolnej. Od 2007 r. do 2012 r. zamknięto 954 szkoły podstawowe (90 proc. z nich to szkoły zlikwidowane przez samorządy). Najczęściej likwidowano te z oddziałami łączonymi, działające jako filie lub prowadzące wyłącznie nauczanie początkowe. – Jeśli spojrzeć na średnią liczbę uczniów w szkołach, która się nie zmieniła po redukcji liczby szkół i nadal wynosiła ok. 180 uczniów, to widać, że gminy dostosowały liczbę szkół do liczby uczniów – zwraca uwagę dr Herczyński. – Ciekawe jest to, że na gimnazja demografia nie miała takiego wpływu. Gminy nie tylko ich nie zamykały, ale otwierały nowe. W efekcie średnia wielkość gimnazjum spadła o jedną piątą.

Spadek liczby uczniów gimnazjum w latach 2007–2012

siec szkol 2

Badacze IBE zwracają w raporcie uwagę na to, że wielkość szkół podstawowych wciąż odzwierciedla dawne granice rozbiorowe. Inaczej jest z gimnazjami – ich ukształtowana w 1999 roku sieć nie odzwierciedla historycznych granic. Dawna Kongresówka i ziemie dawnego zaboru austriackiego to tereny, na których szkoły są zdecydowanie mniejsze. – Na tych terenach nie powstawały PGR-y, nie było konsolidacji – tłumaczy dr Herczyński. – A inna sieć osiedleńcza była na ziemiach odzyskanych, dlatego szkoły są tam większe.

Przejęcia i łączenie w zespoły
Przez pięć lat objętych analizą oprócz zamykania placówek, dochodziło też do zmiany organu prowadzącego szkołę. Wydarzyło się to w przypadku ponad pół tysiąca szkół. Najczęściej gminy przekazywały szkoły podstawowe stowarzyszeniom. Eksperci IBE wskazują, że w ostatnich latach przekazywanie szkół gminnych stało się równie częste co decyzja o zamknięciu. Takie decyzje rzadko dotyczyły gimnazjów.
Niewiele mniej szkół, bo ponad 400 podstawówek dotknęły zmiany organizacyjne. Ponad połowa z nich dotyczyła ograniczenia do nauczania klas I–III. – To zwykle jest wstęp do późniejszej likwidacji – przypomina dr Jan Herczyński. Taki sam los, czyli zamknięcie, spotyka zwykle szkoły przekształcone najpierw w filie. W latach 2007–2012 gminy przekształciły w filie ponad 200 szkół podstawowych.
Innym sposobem, którym samorządowcy radzili sobie z demograficznymi i organizacyjnymi wyzwaniami, było łączenie szkół w zespoły. Do zespołów – z przedszkolem lub z gimnazjum – włączono ponad 800 podstawówek. W ten sposób z podstawówkami połączono też 500 samodzielnych gimnazjów.

Nowe gimnazja to stare gimnazja?
Co ciekawe, aż ponad 82 proc. nowo otwieranych gimnazjów od razu lub z niewielkim opóźnieniem znalazło się w końcu w zespole szkół. Niemal wszystkie z nich od początku funkcjonowały pod adresem szkoły podstawowej, z którą potem zostały złączone. Zdaniem badaczy niektóre gminy w ten sposób po prostu zalegalizowały istnienie tzw. zamiejscowych oddziałów gimnazjalnych. Powstawały one w czasie, gdy ustawowo zabroniono łączenia gimnazjów z podstawówkami (rozdzielenie uczniów w tym wieku było jednym z założeń reformy 8-klasowego systemu szkół). Później, choć miały zniknąć do sierpnia 2005 r., nadal funkcjonowały. – Gdy nadarzyła się okazja i od 2003 r. ustawa o systemie oświaty pozwoliła znów na łączenie dwóch typów szkół, gminy najprawdopodobniej zaczęły porządkować sytuację prawną swoich „nielegalnych” oddziałów zamiejscowych – opowiada dr Herczyński. – Formalnie więc powstawały nowe gimnazja, ale w rzeczywistości one istniały od dawna.
Badacz IBE wyjaśnia też inny mechanizm powstawania zespołów szkół z gimnazjum i szkołą podstawową. Niektóre gminy, podejmując takie decyzje, kierują się aspektem wychowawczym. – Chodzi o to, żeby dzieci nie wrzucać po podstawówce w zupełnie nowe środowisko oraz o możliwość wyrównywania szans edukacyjnych. Na przykład w mieście dzięki odpowiednim rejonom zespołów szkół dzieci z tzw. trudnych ulic trafiają proporcjonalnie równomiernie do każdej ze szkół.
Wiele w sprawie tworzenia zespołów zależy jednak od kuratoriów oświaty – samorządowcy muszą zawsze uzyskać ich zgodę na przekształcenie. I, jak pokazuje raport, kuratoria różnie do tego podchodzą. Wyjątkowym w skali kraju jest województwo zachodniopomorskie. Szczecińskie kuratorium rzadziej niż inne w kraju udzielało zgód na tworzenie zespołów.

Zróżnicowanie regionalne powstawania zespołów szkół (podstawowa i gimnazjum) w latach 2008–2012

 siec szkol 3

Samorządowe wybory – wtedy szkół nie ubywa
Jedną z ciekawszych obserwacji zawartych w raporcie jest hipoteza dotycząca roku wyborczego. W 2010 r. w Polsce przeprowadzono wybory samorządowe. Jak wynika z danych właśnie w tym roku gminy zamknęły zdecydowanie mniej szkół. I nie jest to rok wyjątkowy. W raporcie IBE przytoczono dane GUS z poprzednich lat. Na ich podstawie można zauważyć, że mniej szkół zamykano również w okresach poprzednich wyborów samorządowych – w 2002 i w roku 2006.

Dynamika zmian w sieci szkół podstawowych 2008–2012

siec szkol 4

Efekt roku wyborczego jest najbardziej widoczny dla gmin typowo wiejskich. Naukowcy podejrzewają, że z jednej strony ma to związek z faktem, iż na takich terenach dochodzi do większej liczby zmian w sieciach szkolnych. Ale wskazują również, że zjawisko można wytłumaczyć większym znaczeniem wyborów lokalnych na wsi niż w miastach. „Każdy mieszkaniec miasta zna nazwisko swojego prezydenta czy burmistrza, ale nie każdy wie, kto zasiada w radzie gminy” – piszą w raporcie i dodają: „W gminach wiejskich radny to często sąsiad czy kolega ze szkoły. Nie jest anonimowym politykiem, tylko człowiekiem, którego spotyka się często w sklepie czy w kościele. Jego decyzje częściej podlegają ocenie lokalnej społeczności niż decyzje miejskich radnych. Samorząd na wsi jest bliżej ludzi, dlatego jest bardziej zależny od nastrojów społecznych”.

Pobierz informację prasową (docx, pdf)

Pobierz cały raport „Diagnoza zmian w sieci szkół podstawowych i gimnazjów w Polsce 2007–2012”

MEN
MRR
MNiSW
 
CKE
ORE
GUS
 
PTE
 
OSKKO
 
SIO/CIE
 
 
 COPYRIGHT ©  INSTYTUT BADAŃ EDUKACYJNYCH 2010-2012