bipKanał IBE na YouTubelinkedin grtwiter grKonto IBE na FB

AKTUALNOŚCI


 

Jerzy Bielecki ico

Refernet Polska: badamy i analizujemy system kształcenia zawodowego nawet w czasie pandemii

Zachęcamy do lektury wywiadu z Jerzym Bieleckim, kierownikiem projektu Refernet Polska, jednego ze strategicznych przedsięwzięć Instytutu Badań Edukacyjnych. Więcej
qwdqw

Zaufaj nauce w dobie koronawirusa

30 tys. osób i ponad 2 tys. pomysłów – to efekt pierwszego w Europie hackathonu #EUvsVirus, którego celem było opracowanie innowacyjnych rozwiązań związanych z koronawirusem. W ścisłej czołówce znalazła się aplikacja Trust in Science promująca zaufanie dla nauki w czasie pandemii. Więcej
cedefop2020 ico

Konkurs Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego

Pokaż swoje „zielone” i cyfrowe umiejętności, zrób fotorelację i wygraj wyjazd do Berlina lub Salonik! Instytut Badań Edukacyjnych i Refernet Polska zapraszają do udziału w konkursie organizowanym przez Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP). Więcej
pisa2018

Wysokie umiejętności finansowe polskiej młodzieży

Polscy uczniowie dobrze liczą i rozumieją finanse. Spośród 20 krajów, które wzięły udział w dodatkowej części badania PISA 2018, poświęconej umiejętnościom finansowym, średni wynik polskich piętnastolatków był jednym z najwyższych na świecie. Lepsi okazali się jedynie uczniowie z Kanady, Finlandii i Estonii. Więcej
plakat konferencja ico

Konferencja online „Między szkołą, a rynkiem pracy” pod patronatem IBE

18 maja odbędzie się ogólnopolska konferencja online “Między szkołą, a rynkiem pracy”. Patronat nad wydarzeniem objął Instytut Badań Edukacyjnych, odpowiedzialny za rozwój Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Więcej
pisa2018

Umiejętności, postawy i zachowania finansowe młodzieży w Polsce. Prezentacja wyników badania PISA 2018

Co polscy uczniowie wiedzą o pieniądzach i jak radzą sobie w sytuacjach wymagających wiedzy o finansach? Skąd mają pieniądze i w jaki sposób je wydają? Czy młodzi ludzie są dobrze przygotowani do podejmowania odpowiedzialnych decyzji finansowych? Jak wypadają polscy uczniowie na tle uczniów z innych krajów? Więcej
wyniki badanKdKpracownia testow new

POLECAMY


 

  • PISA2018PISA 2018 | Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów | W badaniu uczestniczyło 79 krajów i regionów, a liczba przebadanych uczniów przekroczyła 660 tys. Polskę reprezentowało 5653 młodych Polaków z 227 szkół. Więcej  
  • Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 1ZINTEGROWANA STRATEGIA UMIEJĘTNOŚCI | Strategia określa zapotrzebowanie na dane umiejętności, ich dostępność, a także metody przewidywania zapotrzebowania na umiejętności, ich kształtowanie i rozwój, dostosowywanie do potrzeb rynku pracy i gospodarki, skuteczne zastosowanie oraz system zarządzania i koordynacji. Więcej

     
  • browser 512ZINTEGROWANY REJESTR KWALIFIKACJI | Publiczny rejestr, w którym znajdują się informacje o kwalifikacjach nadawanych w Polsce. Obecnie w rejestrze dostępne są tzw. kwalifikacje pełne, które zdobywa się w systemie oświaty lub szkolnictwa wyższego, oraz tzw. kwalifikacje rynkowe. Więcej  
  • PIRLS2016smallPIRLS 2016 | Międzynarodowe Badanie Postępów Biegłości w Czytaniu | Polscy czwartoklasiści są w światowej czołówce pod względem wyników osiąganych w czytaniu. W badaniu PIRLS 2016 polskich czwartoklasistów wyprzedziły tylko dwa kraje: Rosja i Singapur. Więcej  
  • niepełnosprawniRAPORT O SYTUACJI ZAWODOWEJ OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI | Raport mierzy skuteczność działań aktywizacyjnych PFRON oraz prezentuje diagnozę sytuacji społeczno-zawodowej absolwentów szkół wyższych. Więcej  
  • losy absolwentowBADANIE LOSÓW ABSOLWENTÓW | Instytut Badań Edukacyjnych monitoruje sytuację edukacyjno-zawodową absolwentów i młodych dorosłych. Celem tych działań jest lepsze dopasowanie kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy oraz przygotowanie rozwiązań pozwalających na systematyczne monitorowanie losów absolwentów szkół zawodowych. Więcej  
  • New TIMSS2019 LogoTIMSS 2019 | Międzynarodowe Badanie Wyników Nauczania Matematyki i Nauk Przyrodniczych | W pierwszej połowie 2018 roku na próbie 36 szkół podstawowych z terenu trzech województw przeprowadzony został pilotaż badania TIMSS 2019. W badaniu uczestniczą również rodzice badanych uczniów, nauczyciele matematyki i przyrody oraz dyrektorzy szkół. Więcej  
  • logorefernetnewREFERNET  |   ReferNet to sieć instytucji, której celem jest zbieranie informacji i monitorowanie zmian w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) w państwach członkowskich UE oraz Islandii i Norwegii. Więcej

     
  • logoPath2Integrity  |  Rzetelność naukowa stanowi integralną część innowacyjności, rozwoju i poprawy jakości miejsc pracy. Projekt Path2Integrity zamierza wspierać formalne i nieformalne metody uczenia rzetelności naukowej i przyczynić się do stworzenia kultury uczciwości badawczej. Więcej

Przemoc w polskiej szkole – jak naprawdę wygląda

Około 10 proc. polskich uczniów jest systematycznie dręczonych, przemoc werbalna jest powszechna. Lecz wbrew medialnym doniesieniom skala przemocy w polskiej szkole nie wzrasta – wynika z analizy Instytutu Badań Edukacyjnych, w której podsumowano dotychczasowe badania i dane.

Co naprawdę wiemy dziś o przemocy w polskiej szkole? Na to pytanie spróbował odpowiedzieć Instytut Badań Edukacyjnych. Przeanalizował wyniki badań prowadzonych w kraju i za granicą. Co z nich wynika?

Dręczenie również elektroniczne

W analizie IBE opisano wiele form przemocy, której doświadczają dziś uczniowie w szkołach (nie tylko w Polsce).
Uwagę zwrócono zwłaszcza na dręczenie, które jest systematycznym stosowaniem przemocy wobec ucznia lub uczennicy. Jest ono szczególnie niebezpieczne, gdyż ten długotrwały proces zostawia trwały ślad w psychice ofiar na całe życie. Przytoczono również nowe zjawisko, jakim stała się agresja elektroniczna czyli tzw. cyberbulling – długotrwałe nękanie z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

W raporcie wyliczono m.in. zachowania zaliczane do cyberbullingu, z którymi stykają się także polscy uczniowie (Pyżalski, 2012, s. 126-128): flaming (agresywna wymiana zdań, np. na czacie lub w ramach grupy dyskusyjnej), prześladowanie - ang. harassment (regularne przesyłanie nieprzyjemnych wiadomości do ofiary za pomocą elektronicznych kanałów komunikacji), kradzież tożsamości - ang. impersonation (podszywanie się pod ofiarę), upublicznianie tajemnic - ang. outing (udostępnianie prywatnych materiałów ofiary np. zdjęć), śledzenie - ang. cyberstalking (inwigilacja ofiary i nękanie jej niechcianymi komunikatami), happy slapping (prowokowanie lub atakowanie innej osoby i dokumentowanie wydarzenia w postaci zdjęć lub filmu oraz upublicznienie nagrań lub zdjęć w Internecie), poniżenie - ang. denigration (upublicznienie poniżających, nieprawdziwych informacji lub materiałów na temat ofiary), wykluczenie - ang. exclusion (celowe usunięcie z listy kontaktów internetowych lub niedopuszczenie do niej ofiary), agresja techniczna (działania przeciwko sprzętowi komputerowemu ofiary bardziej niż przeciwko samej ofierze).

Przemoc po polsku

Z analizy dotychczasowych badań dotyczących polskich szkół wynika, że dzieci narażone są na cały wachlarz zachowań agresywnych – od wyzwisk, przez wykluczanie z grupy po kradzieże i pobicia.

Największym problemem krajowych szkół jest agresja werbalna. Z nią uczniowie stykają się najczęściej. Druga w kolejności jest agresja relacyjna (rozpowszechnianie szkodzących uczniowi kłamstw, wykluczenie, odtrącenie przez innych).

Wykres. Ofiary różnych typów agresji (doświadczyli danego typu agresji co najmniej raz), w podziale na chłopców i dziewczęta. Źródło – opracowanie własne na podstawie: (Komendant-Brodowska et al., 2011a, s.6)
przemoc wykres1

W polskich szkołach chłopcy znacznie częściej niż dziewczęta stają się ofiarami różnych rodzajów agresji. Jedynie w przypadku agresji relacyjnej i cyfrowej dziewczęta nieznacznie częściej niż chłopcy twierdzą, że doświadczają takich zachowań.

Szczególnie wyraźna jest różnica jeśli chodzi o agresję fizyczną. Odsetek chłopców, którzy dość często się biją jest zwykle trzy razy większy niż odsetek dziewcząt. I jest to specyfika ogólna, nie tylko polska. Nasz kraj nie wyróżnia się także jeśli chodzi o samo uczestnictwo uczniów w bójkach.

Wykres. Odsetek 11-, 13- i 15-letnich chłopców i dziewcząt, którzy w ciągu ostatnich miesięcy brali udział w co najmniej trzech bójkach – porównanie wyników dla Polski i dla ogółu badanych krajów. Źródło: opracowanie własne na podstawie HBSC
przemoc wykres2

Z oszacowań dotyczących dręczenia wynika, że dotyka to ok. 10 proc. polskich uczniów. Jak sprawdzono w badaniach HBSC w roku szkolnym 2009/2010 z ofiary dręczenia można było uznać (dręczeni co najmniej dwa-trzy razy w miesiącu w ciągu ostatnich kilku miesięcy):
•    wśród 11-latków: 14% uczniów (10% dziewcząt i 17% chłopców)
•    wśród 13-latków: 11% uczniów (8% dziewcząt i 14% chłopców)
•    wśród 15-latków: 7% uczniów (5% dziewcząt i 8% chłopców) (Mazur & Małkowska-Szkutnik, 2011, s.155)

Skala dręczenia w polskich szkołach jest przeciętna w porównaniu do niemal 40 krajów lub regionów sprawdzane w badaniach HBSC.

Podobne dane przyniosło badanie wykonane na zlecenie koordynatora polskiego programu „Szkoła bez przemocy”. Wynika z niego, że 10 proc. polskich uczniów jest ofiarami dręczenia.

Wykres. Odsetek uczniów, którzy w ciągu ostatnich kilku miesięcy byli ofiarami dręczenia co najmniej dwukrotnie – chłopcy w wieku 11, 13 i 15 lat. Porównanie międzynarodowe. Źródło: opracowanie własne na podstawie raportu HBSC 2009/2010; (Currie et al., 2012, s. 185-190)
przemoc wykres3

Wykres. Odsetek uczniów, którzy w ciągu ostatnich kilku miesięcy byli ofiarami dręczenia co najmniej dwukrotnie – dziewczęta w wieku 11, 13 i 15 lat. Porównanie międzynarodowe. Źródło: opracowanie własne na podstawie raportu HBSC 2009/2010; (Currie et al., 2012, s. 185-190)
przemoc wykres4

Jak wskazują eksperci IBE, choć okazjonalnie w mediach pojawiają się informacje o zwiększaniu się przemocy w polskich szkołach, nie znajduje to potwierdzenia w faktach. Różne badania potwierdzają brak trendu wzrostowego, a w przypadku starszej młodzieży szkolnej można mówić nawet o spadku skali problemu.

Badania prowadzone w latach 1997, 2003 i 2007 wskazują na stabilność lub nawet nieznaczne zmniejszenie skali agresji i przemocy w szkołach. Z kolei na podstawie badań „Szkoła bez przemocy” przeprowadzonych w 2006 i 2011 r. (uczniowie od IV klasy szkoły podstawowej do III ponadgimnazjalnej) nie stwierdzono znaczących zmian skali większości rodzajów agresji w szkołach.

- Choć z pewnością to, że nie można mówić o nasileniu problemów, może cieszyć, to należy zauważyć, że brak zmian oznacza również, że w ostatnich latach nie nastąpiła poprawa sytuacji polskich uczniów i nadal spora część uczniów doświadcza na porządku dziennym agresji werbalnej” – zaznacza jednak w raporcie autorka analizy IBE. - Około jeden na dziesięciu uczniów spotkał się w szkole z agresją fizyczną i podobną skalę zjawiska obserwujemy w przypadku agresji materialnej (kradzieże). Również problem przemocy systematycznej nie maleje. Co najmniej kilka procent uczniów jest regularnie dręczona przez swoich szkolnych kolegów. Z pewnością dane te powinny skłaniać do namysłu nad wprowadzeniem nowych metod profilaktyki w polskich szkołach, bazując na przykładach skutecznych działań zagranicznych – wskazuje.

Straszne gimnazja? To w podstawówkach jest gorzej

Zgodnie z obiegową opinią gimnazja są pod względem przemocy najgorszym typem szkół. Jak się okazuje i to medialne mniemanie nie ma związku z rzeczywistością. Bowiem w największym stopniu przemoc szkolna dotyczy uczniów szkół podstawowych, mniejsza jest jej skala w gimnazjach, a jeszcze mniejsza w szkołach ponadgimnazjalnych.

Gimnazja przodują jedynie jeśli chodzi o przemoc elektroniczną (badanie „Szkoła bez Przemocy” z 2011 r.). Doznała jej co najmniej raz jedna czwarta gimnazjalistów, a wśród uczni szkół podstawowych i szkół ponadgimnazjalnych – mniej niż jedna piąta.

Wykres. Ofiary agresji i przemocy różnych typów wg etapu edukacji: szkoły podstawowe (IV-VI klasa), gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z badania (Komendant-Brodowska et al., 2011b)
przemoc wykres5

Różne typy szkół ponadgimnazjalnych różnią się też skalą występującej w nich agresji. Licea ogólnokształcące są pod tym względem miejscami bezpieczniejszymi niż technika, licea profilowane i szkoły zawodowe. W ostatnim typie skala agresji jest największa. Także w szkołach zawodowych poziom agresji w opiniach uczniów się nie zmienił, gdy w innych szkołach deklarowano jego zmniejszenie (badania w latach 1998 i 2010).

Z polskich badań wyłoniono też zestaw cech uczniów, którzy są bardziej narażeni na dręczenie w szkole. To dzieci, które mogą liczyć na mniejsze wsparcie społeczne. Mają więcej wrogów niż przyjaciół, którzy mogliby się za nimi wstawić. Mogą też liczyć na mniejsze wsparcie rodzin, kolegów i koleżanek (również np. w odrabianiu lekcji). Ich rodzice mają słaby kontakt ze szkołą.

Pobierz informację - PDF

Pełen raport na temat badań - Agresja i przemoc szkolna

logo srodekMIiRmnisw logotyp

 

logo CKE maleore smallgus logo smallptdelogo oskkosio cie small

COPYRIGHT ©  INSTYTUT BADAŃ EDUKACYJNYCH 2010-2018