Czym jest IBE PIB?
Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE PIB) to polska publiczna instytucja naukowa, która bada edukację po to, żeby ją zmieniać. Nie tylko opisujemy rzeczywistość szkolną – sprawdzamy, co w niej działa, co wymaga poprawy i jak wprowadzać skuteczne zmiany oparte na dowodach naukowych, a nie na intuicji czy modzie.
Działamy zgodnie z trzema słowami, które najlepiej oddają to, czym się zajmujemy: Wiedza. Działanie. Zmiana.
Badamy procesy uczenia się i nauczania na wszystkich etapach edukacyjnych – od przedszkola po szkołę ponadpodstawową i kształcenie dorosłych. Koordynujemy najważniejsze międzynarodowe badania edukacyjne realizowane w Polsce. Przekładamy wyniki tych badań na konkretne rekomendacje dla nauczycieli, dyrektorów szkół i decydentów odpowiedzialnych za politykę oświatową.
W IBE - PIB obowiązują Standardy ochrony małoletnich oraz Plan równości płci.
Co nas wyróżnia? Edukacja oparta na dowodach
Polska szkoła mierzy się dziś z wieloma wyzwaniami: spadającymi wynikami uczniów w badaniach międzynarodowych, kryzysem dobrostanu dzieci i młodzieży, rewolucją cyfrową i pytaniem, jak mądrze wprowadzić sztuczną inteligencję do klasy. IBE PIB nie omija tych tematów – my je badamy.
Nasza praca opiera się na rzetelnych, empirycznych badaniach naukowych. Identyfikujemy i promujemy skuteczne metody i narzędzia dydaktyczne – takie, które naprawdę pomagają uczniom się uczyć. Sprawdzamy potoczne przekonania i obalamy mity – na przykład ten o stylach uczenia się, który nie ma żadnego potwierdzenia w nauce. Zamiast zgadywać, sprawdzamy.
Jedną z najbardziej wiarygodnych metod stosowanych przez IBE PIB są Randomizowane Badania Kontrolowane (RCT) – ta sama metodologia, którą wykorzystuje się w badaniach klinicznych leków. Dzielimy uczniów losowo na grupy i sprawdzamy, czy dana metoda nauczania, aplikacja czy interwencja naprawdę przynosi efekty – i dla kogo, i w jakich warunkach.
Badania, które mają znaczenie
IBE PIB prowadzi trzy rodzaje badań naukowych.
- Badania międzynarodowe – reprezentujemy Polskę w najważniejszych światowych projektach badawczych. Koordynujemy w Polsce takie programy jak PISA (ocena umiejętności piętnastolatków), TALIS (badanie nauczycieli i dyrektorów szkół), TIMSS (osiągnięcia matematyczne i przyrodnicze czwartoklasistów), PIRLS (czytanie ze zrozumieniem), ICCS (kompetencje obywatelskie), ICILS (kompetencje cyfrowe) oraz PIAAC (umiejętności dorosłych). Dzięki tym badaniom wiemy, jak polska edukacja wypada na tle innych krajów i w którą stronę zmierzają wyniki uczniów.
- Badania krajowe – diagnozujemy stan polskiego systemu oświaty. Badamy osiągnięcia uczniów, ich kompetencje i dobrostan, a także sytuację nauczycieli i warunki pracy w szkołach. Dane, które zbieramy, trafiają do decydentów i pomagają kształtować politykę edukacyjną.
- Badania naukowe – prowadzimy własne projekty badawcze z wykorzystaniem najbardziej rygorystycznych metod. Przykładem jest badanie platformy Zeszyt.online – pierwsza w Polsce randomizowana kontrolowana ocena skuteczności narzędzia AI wspierającego naukę matematyki, przeprowadzona na grupie ponad 17 600 uczniów klas czwartych.
Reforma26. Kompas Jutra
IBE PIB jest kluczowym partnerem naukowym i eksperckim trwającej reformy systemu edukacji w Polsce, realizowanej przez MEN pod nazwą "Reforma26. Kompas Jutra". Jej celem jest stworzenie szkoły, która jest jednocześnie przyjazna i wymagająca. Szkoły łączącej wiedzę, kompetencje i sprawczość uczniów.
Prace nad reformą ruszyły w marcu 2024 roku. We wrześniu 2026 roku wejdą w życie nowe podstawy programowe dla przedszkoli i szkół podstawowych (klasy 1 i 4), a rok później – dla szkół ponadpodstawowych. W 2031 roku zaplanowane są nowy egzamin ósmoklasisty i nowa matura.
IBE PIB uczestniczy w tej reformie na wielu poziomach: przygotowuje naukowe fundamenty pod nowe podstawy programowe, opracowuje Profil Absolwenta i Absolwentki (dla wszystkich etapów kształcenia – od przedszkola po szkołę ponadpodstawową) i proponuje kierunki zmian w trzech kluczowych obszarach: programu nauczania, dydaktyki i oceniania.
Jak wspieramy nauczycieli?
Nauczyciel to najważniejsza zmienna w równaniu edukacyjnym. Badania pokazują, że w Polsce nie ma znaczenia, do której szkoły chodzi dziecko – ale ogromne znaczenie ma to, na którego nauczyciela trafi. IBE PIB bierze tę odpowiedzialność poważnie.
- Przewodnik po Strategiach Edukacyjnych – we współpracy z międzynarodowymi partnerami IBE PIB udostępnia polskim nauczycielom i dyrektorom bazę wiedzy o tym, co naprawdę działa w klasie. Każda strategia oceniana jest pod kątem skuteczności, kosztów wdrożenia i siły dowodów naukowych.
- Narzędzia diagnostyczne i scenariusze lekcji – IBE PIB dostarcza szkołom gotowe materiały do pomiaru kompetencji uczniów oraz sprawdzone scenariusze zajęć, które można natychmiast wdrożyć w klasie. Organizuje też szkolenia i webinary z zakresu metodyki nauczania, oceniania i kompetencji cyfrowych – we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej.
Edukacja włączająca
IBE PIB prowadzi szeroko zakrojone działania na rzecz edukacji włączającej, której celem jest zapewnienie równych szans wszystkim uczniom – niezależnie od ich potrzeb, możliwości czy doświadczeń.
- Projekt „Szkoła dostępna dla wszystkich" (ASA) – realizowany we współpracy z MEN i UNICEF, projekt objął bezpośrednim wsparciem ponad 102 000 dzieci, 22 000 nauczycieli i 32 000 rodziców w 865 szkołach i przedszkolach w całej Polsce. Dzięki niemu działają 1906 Doradcy ds. Dostępności Uczenia się (DDU) – specjaliści, którzy na co dzień wspierają szkoły we wdrażaniu podejścia dostępnego dla wszystkich uczniów.
IBE PIB wydało też katalogi dobrych praktyk, poradniki dla dyrektorów, publikacje o ADHD w klasie, lęku przed matematyką i dobrostanie szkolnym oraz narzędzia do diagnozy metapoznawczej, identyfikacji uzdolnień matematycznych i wieloaspektowego pomiaru dobrostanu uczniów.
Instytut prowadzi też badania i szkolenia wspierające integrację uczniów z doświadczeniem migracyjnym – szczególnie dzieci z Ukrainy – oraz realizuje projekt Kariera bez barier, który pomaga uczniom ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi wejść na rynek pracy.
Cyfryzacja edukacji
IBE PIB aktywnie uczestniczy w realizacji Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE). Naszą misją jest przygotowanie młodych ludzi do życia w świecie zdominowanym przez technologię – ale podchodzimy do tego zadania z rozwagą i na podstawie twardych danych.
Badamy wpływ technologii cyfrowych na wyniki edukacyjne i relacje społeczne uczniów. Monitorujemy wdrażanie regulacji dotyczących smartfonów w polskich szkołach. Oceniamy kompetencje cyfrowe uczniów, nauczycieli i rodziców. Wspieramy odpowiedzialne wprowadzanie AI do szkół, badając jednocześnie gotowość nauczycieli do korzystania z tych narzędzi.
Rozwijamy też Mikropoświadczenia, czyli nowe formy dokumentowania umiejętności, które pozwalają uczniom i dorosłym potwierdzać to, czego się nauczyli, poza tradycyjnymi ścieżkami certyfikacji.
Uczenie się przez całe życie
IBE PIB jest administratorem Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) – największej w Polsce publicznej bazy zawierającej blisko 20 000 kwalifikacji szkolnych, akademickich i rynkowych. Poprzez portal kwalifikacje.gov.pl i czatbotkę ZeteRKa wspieramy obywateli, pracodawców i instytucje szkoleniowe w orientacji w polskim systemie kwalifikacji.
IBE PIB opracowało też 21 Sektorowych Ram Kwalifikacji (SRK) dla branż takich jak IT, turystyka, budownictwo czy przemysł spożywczy – narzędzi, które pomagają porządkować kompetencje i wspierają rekrutację, ocenę i szkolenia w działach HR.
Jak dzielimy się wiedzą?
Wyniki badań, które prowadzimy, nie lądują wyłącznie w naukowych archiwach. IBE PIB aktywnie przekłada je na język praktyki.
Wydajemy raporty z badań krajowych i międzynarodowych, analizy dla polityki publicznej, przewodniki metodyczne i poradniki krok po kroku dla nauczycieli i dyrektorów. Organizujemy konferencje, warsztaty i webinary – zarówno dla specjalistów, jak i dla szerokiej publiczności zainteresowanej edukacją. Prowadzimy kwartalnik naukowy EDUKACJA (ISSN: 0239-6858, e-ISSN: 2449-8998). W latach 2002–2023 publikowaliśmy także Edukację Biologiczną i Środowiskową (EBiŚ). Wszystkie publikacje udostępniamy w cyfrowej Bibliotece IBE.
IBE PIB w liczbach
Skala działań IBE PIB najlepiej mówi sama za siebie:
- ponad 102 000 dzieci objętych wsparciem w projekcie „Szkoła dostępna dla wszystkich",
- 865 szkół i przedszkoli uczestniczących w projekcie ASA,
- 22 121 nauczycieli przeszkolonych w ramach edukacji włączającej,
- 1 800 osób przeszkolonych w programie MORE,
- 991 uczestników warsztatów wojewódzkich w ramach reformy,
- 17 600 uczniów objętych badaniem RCT platformy Zeszyt.online,
- 20 000 kwalifikacji w Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji,
- 21 Sektorowych Ram Kwalifikacji dla polskiej gospodarki,
- 10 międzynarodowych badań edukacyjnych koordynowanych w Polsce.
Dla kogo jesteśmy?
IBE PIB kieruje swoje działania do szerokiego grona odbiorców. Do nauczycieli i dyrektorów szkół – dostarczając narzędzia, szkolenia i sprawdzone strategie dydaktyczne. Do decydentów i polityków oświatowych – oferując rzetelne dane i rekomendacje oparte na badaniach. Do rodziców – pomagając zrozumieć, jak naprawdę uczy się dziecko i jakie wyzwania stawia przed nim szkoła. Do badaczy i akademików – udostępniając dane i publikując wyniki oryginalnych badań. Do pracodawców i instytucji szkoleniowych – poprzez system kwalifikacji i narzędzia HR.
Jesteśmy instytucją publiczną – co oznacza, że nasza wiedza jest dostępna bezpłatnie dla każdego, kto chce podejmować lepsze decyzje w obszarze edukacji.
Współpracujemy z instytucjami krajowymi i międzynarodowymi, w tym z:
W Polsce współpracujemy z Ministerstwem Edukacji Narodowej, CIE, CKE oraz ORE.
Odwiedź nas
Więcej o naszych projektach, publikacjach i aktualnościach znajdziesz na naszej stronie internetowej. Śledź nas też w mediach społecznościowych – na Facebooku, Instagramie, LinkedIn, YouTube i X – gdzie regularnie dzielimy się wynikami badań w przystępnej formie.
Pobierz informację o IBE - PIB w tekście łatwym do czytania i rozumienia (ETR)
