IBE PIB

W 1996 roku Kalifornia wprowadziła program Class-Size Reduction (CSR). Miał on poprawić wyniki uczniów i uczennic dzięki zmniejszeniu liczebności klas przedszkolnych i wczesnoszkolnych do maksymalnie 20 osób. Program kosztował około 1,5 miliarda USD rocznie, a łączne wydatki sięgnęły 25 miliardów USD. Podobne reformy wprowadziły 24 stany USA, a w 2001 roku środki na zmniejszenie liczebności klas zostały wpisane do federalnego prawa oświatowego No Child Left Behind. W 2013 roku program w Kalifornii wygaszono, choć projekty ewaluacyjne już dużo wcześniej wskazywały, że nie przynosi on spodziewanej poprawy rezultatów.

Jak to możliwe, że kosztowna i powszechnie popierana reforma, wspierana przez nauczycielki i nauczycieli, a także rodziców i osoby stanowiące prawo, nie przyczyniła się do znaczącej poprawy wyników szkolnych? Jakie błędy popełniono? Odpowiedź kryje się w jakości i interpretacji wykorzystanych dowodów naukowych oraz sposobie wdrożenia reformy. O tym jest ten materiał.

W raporcie opisano partycypacyjny proces konsultacji Profilu absolwenta i absolwentki szkoły ponadpodstawowej, prowadzony od 10 marca do 30 czerwca 2025 roku. W ramach tego procesu cyklicznie zbierano uwagi dotyczące zawartości Profilu oraz omawiano kolejne iteracje dokumentu - zarówno w grupach konsultacyjnych, jak i na ogólnym forum interesariuszy.Dokument przedstawia proces konsultacji oraz jego wynik - uwagi różnych środowisk wraz z uzasadnieniem, także w wypadku nieuwzględnienia poszczególnych postulatów. Objaśnia tym samym kształt ostatecznej wersji Profilu absolwenta i absolwentki szkoły ponadpodstawowej. Zachęcamy Państwa do zapoznania się z obydwoma dokumentami.

Podsumowanie części I wysłuchania publicznego, którą zrealizowano w dniach 18–19 września 2025 roku. Wysłuchanie zrealizowano w formule online. Celem organizatorów spotkania było usłyszenie głosu nauczycieli, uczniów, rodziców, dyrektorów, społeczników, aktywistów edukacyjnych i edukatorów na temat projektów podstaw programowych przygotowanych w okresie marzec–październik 2025 przez ekspertów, których IBE PIB wyłonił w otwartym naborze w lutym–marcu 2025 roku.
Podsumowanie zawiera wypowiedzi zapisane w całości, bez redakcji, skrótów i innych działań edycyjnych – stanowią one opinie uczestników wysłuchania. Wypowiedzi te nie przedstawiają stanowiska Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego.

Podsumowanie części II wysłuchania publicznego, którą zrealizowano w dniu 23 października 2025 roku. Wysłuchanie zrealizowano w formule online, w godzinach 10:00–16:00. Celem organizatorów spotkania było usłyszenie głosu nauczycieli, uczniów, rodziców, dyrektorów, społeczników, aktywistów edukacyjnych i edukatorów na temat projektów podstaw programowych przygotowanych w okresie marzec–październik 2025 przez ekspertów, których IBE PIB wyłonił w otwartym naborze w lutym–marcu 2025 roku.
Podsumowanie zawiera wypowiedzi zapisane w całości, bez redakcji, skrótów i innych działań edycyjnych – stanowią one opinie uczestników wysłuchania. Wypowiedzi te nie przedstawiają stanowiska Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego.

Przygotowanie i wdrożenie zmian w systemie edukacji to duże przedsięwzięcie – projekt rozciągnięty w czasie. Tak jak nie da się zbudować domu bez projektu czy podróżować bez mapy, tak nie da się ocenić skuteczności edukacji, nie wiedząc, do czego ma ona prowadzić. Podróż tę rozpoczęto od przygotowania Profilu absolwenta i absolwentki szkoły podstawowej i przedszkola – drogowskazu wskazującego kierunek całościowej i spójnej zmiany systemu edukacji w Polsce. Kontynuacją tych prac jest Profil absolwenta i absolwentki szkoły ponadpodstawowej. Przedstawia on, na jakich wartościach, kompetencjach i wiedzy powinno się koncentrować kształcenie na tym etapie edukacji, aby jak najlepiej przygotować uczniów i uczennice do życia i wspierać ich rozwój. Dokument opracowano w oparciu o Profil absolwenta i absolwentki szkoły podstawowej i przedszkola oraz informacje zwrotne zebrane w procesie konsultacji prowadzonych od marca do czerwca 2025 roku. Dzięki temu Profil będzie dostosowany do pierwszego etapu edukacji oraz realiów i specyfiki polskiego systemu edukacji.

Publikacja zawiera opinie nauczycielek i nauczycieli o obecnych podstawach programowych, proponowanych i postulowanych zmianach w tym obszarze, a także prezentuje spostrzeżenia wyrażane w ankietach oraz podczas spotkań, które odbyły się w pierwszych miesiącach 2025 roku. Zgromadzony materiał dotyczy wychowania przedszkolnego, edukacji wczesnoszkolnej oraz klas IV–VIII szkoły podstawowej. Jest pogłębioną i zbiorczą wersją wcześniejszych analiz udostępnionych zespołom eksperckim w trakcie opracowywania propozycji nowych podstaw programowych. Szczególną uwagę poświęcono opiniom dotyczącym kompetencji poznawczych, osobistych i społecznych oraz sprawczości uczniów, nawiązując do zapisów Profilu absolwenta i absolwentki. Uwzględniono potrzeby urealnienia i uspójnienia treści oraz zadbania o korelację międzyprzedmiotową, a także te związane z warunkami realizacji podstaw w szkołach. W ankietach i spotkaniach wzięły udział tysiące nauczycielek i nauczycieli. W raporcie oddano im głos, z przekonaniem, że praktyczne spojrzenie na edukację jest kluczowe w projektowaniu i wdrażaniu zmian w polskiej szkole.