Raport o stanie edukacji 2025

Michał Sitek  

Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2026

O edukacji często dyskutuje się fragmentarycznie – osobno o przedszkolach, szkołach, studiach i szkoleniach dla dorosłych. „Raport o stanie edukacji 2025” ujmuje ten temat całościowo i pokazuje, jak te etapy są ze sobą powiązane. Tą publikacją Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy wraca do tradycji raportów, które ukazywały się co roku w latach 2010–2015.
Opracowanie zestawia wyniki badań międzynarodowych, dane statystyczne i badania własne instytutu. Wstępna część opisuje trzy procesy, które zmieniają warunki działania edukacji: demografię, cyfryzację i zieloną transformację. Kolejne rozdziały dotyczą równości szans, kompetencji uczniów i uczennic, kształcenia zawodowego, pracy nauczycieli, szkolnictwa wyższego i uczenia się dorosłych. Widać w nich, jak bardzo zmienia się codzienność szkół, uczelni i innych placówek edukacyjnych.
Polska edukacja ma mocne strony. Kompetencje polskich uczniów i uczennic są stosunkowo wysokie na tle innych krajów, a w ciągu jednego pokolenia upowszechniło się wykształcenie wyższe. Są też poważne wyzwania. Nierówności edukacyjne zaczynają się wcześnie i narastają na kolejnych etapach. Codziennością szkół i uczelni jest zróżnicowanie uczących się i potrzeba wdrażania edukacji włączającej. Uczniowie i uczennice deklarują niskie poczucie przynależności do szkoły. Kadra nauczycielska się starzeje, a młode osoby trudno przyciągnąć do zawodu i w nim zatrzymać. Ponadto dorośli w Polsce rzadziej niż w większości krajów Europy korzystają z kursów i szkoleń.
W najbliższych latach uczniów będzie mniej, zmiany będą szybsze, a wymagania dotyczące kompetencji wzrosną. Raport wpisuje się w toczącą się debatę i w zmiany wprowadzane w polskiej edukacji. Porządkuje dane i wnioski potrzebne w tej rozmowie.