Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, w ramach zadania zleconego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w programie „Przyjazna Szkoła”, realizuje ogólnopolskie badanie dotyczące funkcjonowania edukacyjnego, dobrostanu oraz wybranych umiejętności uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych.
Badanie jest prowadzone w ramach zadania „Dobrostan Społeczności Szkolnej”, ujętego w Module 2 Rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” na lata 2025–2027. Program jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, działanie 04.17 „Szkoła dla wszystkich”.
Celem badania jest lepsze poznanie warunków sprzyjających dobrostanowi, poczuciu przynależności do szkoły oraz osiągnięciom edukacyjnym. Szczególna uwaga zostanie poświęcona sytuacji osób z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa, w tym związkom między znajomością języka polskiego jako drugiego języka a funkcjonowaniem w środowisku szkolnym i dobrostanem. Badaniem objęci zostaną zarówno uczniowie z doświadczeniem migracji, jak i ich polscy rówieśnicy, co pozwoli pełniej rozpoznać potrzeby oraz uwarunkowania funkcjonowania całych społeczności szkolnych.
To jedno z największych tego typu badań ankietowych w Polsce. Obejmuje uczniów z ponad 300 szkół z całego kraju, dlatego pozwala zobaczyć nie tylko sytuację pojedynczej szkoły, ale także szerszy obraz funkcjonowania dzieci w polskim systemie edukacji. Badanie będzie prowadzone w kilku etapach i może być kontynuowane w kolejnych latach, co pozwoli obserwować zmiany w dobrostanie i efektach edukacyjnych uczniów.
Zebrane dane zostaną wykorzystane wyłącznie do celów badawczych i przeanalizowane w sposób zbiorczy. Oznacza to, że identyfikacja pojedynczych osób na podstawie ich odpowiedzi będzie niemożliwa. Udział w badaniu jest dobrowolny, a uzyskane wyniki posłużą do lepszego zrozumienia potrzeb uczniów oraz poprawy warunków nauki i dobrostanu w szkołach. Głos każdego ucznia i uczennicy ma znaczenie. Dzięki ich odpowiedziom dowiemy się, jak naprawdę wygląda ich codzienne życie w szkole, i lepiej zrozumiemy, co im pomaga, a co sprawia im trudność.
Co rozumiemy przez dobrostan?
Dobrostan to codzienne samopoczucie dziecka w szkole. Ma bezpośredni wpływ na jego naukę, rozwój i relacje z innymi ludźmi. Uczeń, który czuje się dobrze, przyswaja wiedzę skuteczniej i chętniej podejmuje stawiane przed nim wyzwania.
Na dobrostan składają się:
-
emocje – poczucie bezpieczeństwa, radość, spokój;
-
zaangażowanie – ciekawość i chęć do nauki;
-
relacje – dobre kontakty z rówieśnikami i nauczycielami;
-
poczucie sensu – rozumienie, czemu służy uczenie się;
-
osiągnięcia – zauważanie własnych postępów i sukcesów;
-
zdrowie – równowaga między nauką i obowiązkami a odpoczynkiem.
Dlaczego realizujemy to badanie ankietowe?
Chcemy lepiej zrozumieć:
-
jak uczniowie czują się w szkole;
-
czy dzieci uważają się za istotną część społeczności szkolnej;
-
co wpływa na wyniki w nauce;
-
jakie są potrzeby uczniów o różnych doświadczeniach życiowych.
Czego się dowiemy?
Dzięki badaniu ankietowemu ustalimy, jak dzieci czują się w szkole, czy dobrze odnajdują się w swojej klasie oraz jak radzą sobie z obowiązkami i nauką. Dodatkowo sprawdzimy znajomość języka polskiego u uczniów, którzy przyjechali z innych krajów lub wcześniej mieszkali za granicą. Biegłość językowa jest kluczowa dla zrozumienia lekcji, swobodnej komunikacji z rówieśnikami i nauczycielami oraz pełnego udziału w życiu szkolnym.
Jak będzie wyglądać badanie w roku szkolnym 2026/2027?
-
Badanie odbędzie się w dwóch etapach (jesienią 2026 i wiosną 2027).
-
Uczniowie wypełnią ankiety online w szkole w obecności przeszkolonego ankietera ASM Research Solutions Strategy.
- Wybrane klasy wypełnią testy umiejętności:
-
matematycznych (klasy IV, VI i VIII);
-
z języka polskiego (dotyczy uczniów z doświadczeniem migracji).
-
Co warto wiedzieć o ankiecie i zadaniach wykonywanych przez uczniów?
-
Udział jest dobrowolny.
-
To NIE jest test ani sprawdzian na ocenę.
-
Odpowiedzi nie mają wpływu na oceny szkolne.
-
Nie ma „dobrych” ani „złych” odpowiedzi.
W jaki sposób dbamy o prywatność dzieci?
-
Dzieci nie podają w ankiecie imienia ani nazwiska.
-
Każdy uczestnik otrzymuje indywidualny kod.
-
Nie analizujemy wyników dla poszczególnych uczniów – wyniki analizujemy tylko zbiorczo (np. dla konkretnej klasy).
-
Badanie jest prowadzone z poszanowaniem prywatności, bezpieczeństwa i praw uczniów.
Imię i nazwisko dziecka są powiązane z kodem na osobnej, zabezpieczonej liście, do której dostęp mają tylko upoważnione osoby. Lista ta służy wyłącznie do celów organizacyjnych (np. do połączenia wyników z kolejnych etapów badania).
Dlaczego ważne jest, aby w badaniu wzięło udział jak najwięcej uczniów?
Dzięki odpowiedziom uczniów będziemy mogli:
-
poznać szkolne doświadczenia dzieci, aby lepiej zrozumieć ich sytuację oraz potrzeby;
-
dowiedzieć się, jakiego wsparcia uczniowie najbardziej potrzebują, i zauważyć problemy, które trudno dostrzec na co dzień;
-
przygotować dla szkół wskazówki dotyczące wzmacniania dobrostanu dzieci i młodzieży oraz wskazać rozwiązania oparte na rzeczywistych doświadczeniach uczniów.
Szczególnie istotny jest udział w badaniu ankietowym dzieci, które przyjechały z innych krajów lub wcześniej mieszkały za granicą. Zależy nam, aby głos każdego ucznia został usłyszany i uwzględniony.
Na podstawie uzyskanych wyników szkoły dostaną wskazówki, jak lepiej wspierać podopiecznych – np. jak pomóc im w nauce języka polskiego, ułatwić odnalezienie się w nowym otoczeniu oraz wzmacniać dobre relacje i poczucie bezpieczeństwa.