Projekt "Badanie sytuacji zawodowej niepełnosprawnych absolwentów szkół wyższych w zależności od ich ścieżki edukacyjnej ze szczególnym uwzględnieniem uczestników programów aktywizujących społecznie i zawodowo" został zrealizowany w okresie od 1 czerwca 2016 r. do 28 lutego 2018 r. przez konsorcjum Instytutu Badań Edukacyjnych oraz Stowarzyszenia "Twoje Nowe Możliwości". Projekt był finansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

Zakres i organizacja badań

Projekt obejmował dwa komplementarne komponenty badawcze: ilościowy oraz jakościowy. Realizację badań terenowych powierzono wyspecjalizowanym firmom badawczym. Za komponent ilościowy odpowiadało konsorcjum firm DANAE Sp. z o.o. oraz Realizacja Sp. z o.o., natomiast komponent jakościowy został zrealizowany przez ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o.

Badanie ilościowe przeprowadzono w okresie od kwietnia do sierpnia 2017 r. Na terenie całego kraju zrealizowano 1589 wywiadów z osobami z niepełnosprawnościami będącymi beneficjentami programów Student lub Student II. W badaniu uczestniczyły osoby urodzone po 1960 roku, które w momencie realizacji badań miały mniej niż 57 lat.

Pierwszym etapem realizacji badań było przeprowadzenie pilotażu narzędzia badawczego. Obejmował on 10 wywiadów kognitywnych oraz 40 wywiadów pilotażowych. Celem tego etapu była weryfikacja i dopracowanie kwestionariusza wykorzystywanego w badaniu właściwym wśród niepełnosprawnych beneficjentów programów Student I i Student II.

Ostateczne narzędzie badawcze wykorzystywane w wywiadach kwestionariuszowych zostało podzielone na bloki tematyczne odpowiadające kluczowym celom badania. Poszczególne obszary problemowe dotyczyły m.in. przebiegu ścieżki edukacyjnej respondentów, ich przygotowania do wejścia na rynek pracy, doświadczeń zawodowych oraz barier utrudniających aktywność zawodową.

Cele badania

Głównym celem projektu była ocena skuteczności działań aktywizacyjnych realizowanych przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w ramach programów Student I oraz Student II. Analizy miały również umożliwić wskazanie bardziej efektywnych sposobów wykorzystywania środków PFRON przeznaczonych na wsparcie osób z niepełnosprawnościami.

Badanie obejmowało pogłębioną diagnozę sytuacji społecznej i zawodowej absolwentów szkół wyższych z niepełnosprawnościami, którzy korzystali z programów wspierających studentów z tej grupy. Szczególną uwagę poświęcono uczestnikom programów Student i Student II.

Istotnym elementem analiz było także zbadanie działań podejmowanych przez absolwentów w celu przygotowania się do funkcjonowania na rynku pracy. Oceniano również rozwiązania stosowane w projektach realizowanych przez PFRON pod kątem ich skuteczności oraz możliwości bardziej efektywnego wykorzystania dostępnych środków.

Wyniki badań pozwoliły ponadto zidentyfikować luki w politykach publicznych dotyczących wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Analizy dotyczyły w szczególności barier ograniczających aktywność zawodową dorosłych osób z niepełnosprawnościami posiadających wyższe wykształcenie, w tym barier wynikających z rozwiązań w obszarze polityki rodzinnej i edukacyjnej. Na tej podstawie przygotowano rekomendacje zmian skierowane do Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Publikacja

Rezultaty projektu zostały przedstawione w publikacji „Badanie sytuacji zawodowej niepełnosprawnych absolwentów szkół wyższych w zależności od ich ścieżki edukacyjnej ze szczególnym uwzględnieniem uczestników programów aktywizujących społecznie i zawodowo”, która prezentuje wyniki analiz oraz wnioski dotyczące sytuacji zawodowej absolwentów z niepełnosprawnościami i efektywności programów wsparcia.