Badanie potrzeb użytkowników projektowanej Platformy Wskaźników Oświatowych (PWO)
Celem naszych badań jest zidentyfikowanie potrzeb przyszłych użytkowników Platformy Wskaźników Oświatowych – rozwiązania informatycznego do tworzenia interaktywnych raportów dotyczących oświaty. Chcemy ustalić, jakie doświadczenia i potrzeby w zakresie analizy danych mają osoby pracujące w oświacie oraz badacze. Badania są przeprowadzane w formie indywidualnych lub grupowych wywiadów.
Zakres przedmiotowy i podmiotowy badań
Badania potrzeb przyszłych użytkowników Platformy Wskaźników Oświatowych dostarczą informacji o kluczowych obszarach funkcjonowania sektora edukacji, niezbędnych do analizy i oceny systemu oświaty.
Badaniami objęto dotychczas trzy grupy respondentów:
- pracowników systemu oświaty (głównie dyrektorów): szkół i placówek oświatowych, kuratoriów;
- pracowników samorządu terytorialnego (organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe);
- naukowców i badaczy prowadzących analizy wymagające dostępu do danych na temat systemu oświaty.
Badania potrzeb użytkowników PWO koncentrują się wokół 4 modułów wskaźników wyznaczonych w projekcie:
- organizacja oświaty,
- kadry szkół i placówek oświatowych,
- finansowanie oświaty,
- nierówności edukacyjne.
Etapy realizacji badań
Od lutego 2025 do marca 2025 roku: opracowano założenia badawcze, pytania badawcze, dobór próby badawczej.
Od marca 2025 do lipca 2025 roku: przeprowadzono ok. 90 wywiadów, co stanowi ok. 55 godzin rozmów, które poddano jakościowej analizie treści. Wywiady pogrupowano zgodnie z typami placówek:
- wywiady z dyrektorami takich placówek, jak: przedszkola, szkoły – podstawowe średnie, policealne, specjalne, Młodzieżowe Ośrodki Wychowawcze, Młodzieżowe Ośrodki Socjoterapii, Ośrodki Doskonalenia Nauczycieli, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, biblioteki pedagogiczne;
- wywiady z pracownikami kuratoriów;
- wywiady z przedstawicielami organów prowadzących placówki oświatowe: pracownikami wydziałów edukacji w gminach i powiatach, dyrektorami/naczelnikami wydziałów oświaty w gminach i powiatach, przedstawicielem niepublicznego organu prowadzącego; przedstawicielami władz samorządowych (wójt/burmistrz, wiceprezydent);
- wywiady grupowe i indywidualne z badaczami.
Od kwietnia 2025 do lipca 2025 roku: przeprowadzono również analizę dokumentów dotyczących stanu oświaty (z 65 gmin, 13 miast na prawach powiatu, 17 powiatów ziemskich oraz 8 województw), której efektem stał się "Raport z analizy dokumentów o stanie oświaty w gminie, powiecie i województwie". Raport wyszczególnia dane, które są najczęściej prezentowane w corocznych sprawozdaniach obowiązkowo sporządzanych przez gminy, powiaty i województwa. Analizie poddano informacje o stanie realizacji zadań oświatowych oraz raporty o stanie gminy/powiatu/województwa.
Od sierpnia do grudnia 2025 roku: przeprowadzono analizę materiału zebranego podczas wywiadów. Jej efektem jest opracowanie częściowego "Raportu z badań potrzeb użytkowników". W I części raportu scharakteryzowano potencjalnych użytkowników PWO oraz wskazano podstawowe funkcjonalności projektowanego narzędzia do tworzenia interaktywnych raportów dotyczących oświaty. W części II dotyczącej modułu pierwszego: organizacja oświaty, omówiono m.in. takie zagadnienia, jak:
- przygotowanie arkuszy organizacyjnych;
- dane demograficzne i tworzenie obwodów szkół;
- rekrutacja do placówek;
- liczba oddziałów i uczniów w oddziałach;
- organizacja zajęć dla dzieci ze specjalnymi potrzebami;
- organizacja zajęć dla dzieci obcojęzycznych;
- dowozy do szkół;
- sieć szkół;
- infrastruktura placówek.
Wnioski z tej części raportu pomogły w wytypowaniu kluczowych wskaźników niezbędnych w organizacji systemu oświaty, a tym samym w stworzeniu pierwszej części Katalogu Wskaźników Oświatowych.
Od grudnia 2025 do kwietnia 2026 roku: przeprowadzono analizę wywiadów pod kątem danych dotyczących kadr szkół i placówek oświatowych. Jej rezultatem jest uzupełnienie Raportu z badań potrzeb użytkowników o część poświęconą tej tematyce. W raporcie omówiono m.in. takie zagadnienia, jak:
- liczba nauczycieli w placówkach oświatowych;
- struktura zatrudnienia;
- planowanie zatrudnienia i rekrutacja;
- braki kadry nauczycielskiej i pozostałych pracowników;
- wykształcenie i kwalifikacje nauczycieli.
Wnioski zawarte w tej części posłużyły do wytypowania wskaźników dotyczących kadr szkół i placówek oświatowych, czyli opracowania drugiej części Katalogu Wskaźników Oświatowych.
W marcu i kwietniu przeprowadzono także dodatkowe wywiady z przedstawicielami organów prowadzących placówki, poświęcone finansowania oświaty. Obecnie trwa ich analiza, której wynikiem będzie kolejna część raportu z badań potrzeb użytkowników obejmująca tę tematykę.