W dniach 24–25 marca 2026 r. w Paryżu, w siedzibie OECD, odbyło się 13. Policy Forum projektu Education for Inclusive Societies "The inclusion of students with special education needs”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli krajów członkowskich, badaczy, praktyków edukacji, liderów oraz reprezentantów organizacji międzynarodowych. Było ono przestrzenią wymiany doświadczeń i inspiracji – uczestnicy prezentowali najważniejsze inicjatywy na rzecz edukacji włączającej, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Spotkanie koncentrowało się na czterech kluczowych obszarach: analizie danych i doświadczeń krajowych, budowaniu potencjału systemów edukacyjnych, wzmacnianiu przywództwa oraz identyfikowaniu przyszłych kierunków polityki oświatowej. Szczególną uwagę poświęcono skutecznemu odpowiadaniu na zróżnicowane potrzeby uczniów oraz rozwijaniu współpracy międzysektorowej.
Polski głos w międzynarodowej debacie
W ramach sesji poświęconej budowaniu potencjału nauczycieli i specjalistów zaprezentowaliśmy doświadczenia Polski w wystąpieniu pt. „Scaling specialist support in mainstream schools: from legislative reform to real-world impact in Poland”.
Punktem wyjścia była refleksja nad dynamicznie zmieniającą się rzeczywistością edukacyjną – w tym napływem uczniów z doświadczeniem migracji oraz rosnącą liczbą dzieci o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych. W kontekście zmian legislacyjnych, takich jak wprowadzenie standardów zatrudniania nauczycieli specjalistów w każdej szkole ogólnodostępnej, omówiono kluczowe wyzwania stojące przed polskimi szkołami: współpracę specjalistów i nauczycieli przedmiotów, niedobory kadry oraz rozwój kompetencji do pracy w warunkach edukacji włączającej.
Określona w przepisach rola specjalistów – psychologów, pedagogów specjalnych czy logopedów – zakłada ich aktywne uczestnictwo w życiu szkoły jako liderów współpracy, mentorów i inicjatorów działań wspierających wszystkich uczniów. Kompetencje te wzmacnia projekt „Szkoła dostępna dla wszystkich”.
Projekt ASA jako odpowiedź systemowa
Projekt ASA („Szkoła dostępna dla wszystkich”) stanowi praktyczną odpowiedź na wyzwania związane z wdrażaniem nowych ról nauczycieli specjalistów oraz budowaniem kultury współpracy w szkołach i przedszkolach. Opiera się na nowatorskim modelu doskonalenia zawodowego (Continuous Professional Development), który – jako skalowalny i transferowalny – może być wdrażany w różnych kontekstach lokalnych, krajowych i międzynarodowych.
W modelu tym rozwój kompetencji odbywa się bezpośrednio w środowisku pracy – poprzez rozwiązywanie realnych problemów edukacyjnych, a nie wyłącznie w trakcie szkoleń teoretycznych. ASA wzmacnia nie tylko wiedzę i umiejętności specjalistów, lecz także ich poczucie sprawczości, kreatywność oraz gotowość do pracy zespołowej. Oznacza to realną zmianę kultury pracy szkoły – od modelu indywidualistycznego do współpracy i współodpowiedzialności za każdego ucznia.
Na tle inicjatyw prezentowanych przez inne kraje projekt wyróżnia się silnym oparciem na podejściu evidence-informed. Jako jeden z nielicznych programów został poddany rzetelnej weryfikacji empirycznej, obejmującej również niezależną ewaluację zewnętrzną, co pozwala wiarygodnie potwierdzić jego skuteczność.
Projekt wpisuje się w aktualne trendy międzynarodowe, definiując wsparcie edukacyjno-specjalistyczne w oparciu o podejście całoszkolne (whole school approach) oraz wielopoziomowy system wsparcia (Multi-Tiered System of Support). Jednocześnie promuje koncepcję przywództwa rozproszonego (distributed leadership) i wzmacnia zbiorowe poczucie skuteczności zespołu (collective teacher efficacy).
Wspólna przyszłość edukacji włączającej
Forum OECD pokazało, że mimo różnic systemowych kraje mierzą się z podobnymi wyzwaniami i poszukują skutecznych, praktycznych rozwiązań. Wymiana doświadczeń oraz prezentacja inicjatyw takich jak ASA potwierdzają wspólny kierunek zmian: szkoła otwarta, responsywna i dostępna dla wszystkich uczniów.
Udział w wydarzeniu był nie tylko okazją do zaprezentowania polskich rozwiązań, lecz także do budowania międzynarodowych partnerstw oraz czerpania inspiracji z dobrych praktyk innych krajów.